Een beschrijving over het bouwen van kits.

 

Auto’s zijn een passie voor velen. Dit uit zich vaak in het verza­melen van zaken die betrek­king hebben op die geliefde vierwieler. Boeken, foto's, folders, tekeningen, modellen, etc.

Een in populariteit groeiend verzamelobject is de miniatuurauto in kit. Een bouwmodel in de schaal 1 op 43.

Aangezien velen graag willen beginnen met bouwen van kits, maar onzeker zijn over de aanpak daarvan, geef ik graag een beschrijving over het bouwen van kits!

 

 

1.         INLEIDING

De laatste jaren zijn steeds meer auto’s op schaal vereeuwigd. Toch werden de eerste automodellen al uitgebracht in de jaren vijftig. Neem nou het bekende merk Dinky Toy. Dit was toen al voor sommigen niet voldoen­de. Een aantal enthousiaste verzamelaars begon zelf, naast de 'grote' fabrieken, hun collectie aan te vullen. Dit deden zij met het maken van zogenaamde kits. Bouwdoosjes van modellen in de schaal 1:43. Als materi­aal is vaak wit-metaal (een lood/tin-le­gering) of resin (kunsthars) gebruikt. Dit maakt dure giet­technieken (zoals voor plastic bouwdozen) onnodig.

 

Als onderwerp is heel vaak voor Ferrari gekozen. Zo zijn er meer dan 4000 kits uitgebracht. Tegenwoordig is het zelfs zo dat bijna alle Ferrari's in kit zijn uitgebracht. Als er een nieuwe Ferrari verschijnt wordt deze al gauw door een viertal kitmerken gemaakt. De Ferrari liefhebber wordt op zijn wenken bediend!

Maar ook andere merken of bepaalde raceklasse’s worden gemodelleerd.

 

Deze verscheidenheid is een van de voordelen van de kit t.o.v. de plastic bouwdoos. De hoge prijs van iedere kit (48,- E69,- euro) is het gevolg van de lage oplages van iedere fabri­kant. Sommige kits worden met een oplage van slechts vijfhonderd stuks gemaakt en worden daardoor al gauw een verzamelobject. Een collectie ongebouwde en/of goed gebouwde kits kan een waardevol bezit zijn.

Kits zijn altijd veel gedetailleerder dan andere modellen. Dit is eigenlijk de hoofdreden voor verzamelaars om kits te sparen en te bouwen. De kitfabrikant besteedt hieraan veel aandacht. Bij het bouwen is echter ook veel mogelijk om het model nog realistischer te maken. Zo kunnen deurhendels, antennes, Pininfarina badges of een set spaakwielen worden aangebracht.

De bouwbeschrijvingen van kits zijn vaak niet zo uitgebreid als bij plastic bouwdozen. Dit vraagt om extra research door de bouwer zelf. Het speurwerk in de literatuur geeft het bouwen meer inhoud en het model extra waarde voor de bouwer.

Het bouwen van kits lijkt voor velen misschien een moeilijke aangelegenheid. Het enige wat gevraagd wordt is een klein beetje geduld en vooral ervaring opdoen. Dit gaat het best door stapsgewijs het bouwen jezelf machtig te maken. Voor wie al eens wat plastic modellen heeft gemaakt is de 'grote' stap vaak nog veel kleiner!

 

 

2.         HET KOPEN VAN KITS

 

Voor dat ik wat meer vertel over het bouwen, geef ik hier advies voor het aanschaffen van kits.

Kits zijn te koop bij winkels, op miniatuurautobeurzen of bij een gespecialiseerd verzendhuis. Het is aan te raden kits te kopen bij de specialisten. Dit heeft als voordeel dat je na aanschaf ook advies kunt krijgen (schroom dus niet om te zeggen dat je een beginnend bouwer bent of een probleem hebt). Ook hebben enkele dealers naast een assortiment kits vele accessoires en hulpmiddelen in voorraad.

Het is verstandig niet meteen te beginnen met de meest gedetail­leerde kits, deze zijn vaak ook moeilijk te bouwen. Het zou zonde zijn om je eerste kit te parkeren in de prullenbak. Het beste kan voor een eenvoudige kit worden gekozen. Deze zijn volop ver­krijgbaar. Een leverancier met kunde kan je ver­tellen welke kits wel en welke niet een­voudig te bouwen zijn.

 

 

3.         BENODIGD GEREEDSCHAP

 

1. Het belangrijkste gereedschap is het modelbouwmes. Kits moeten vaak voor het schilderen worden bijgewerkt. Ook bij het afbouwen vragen kleinere onderdelen om correctie. Tijdens het aanbrengen van decals (de stickers) is het mes ook nodig. Er zijn al mesjes te koop voor nog geen vijf gulden. Wat duurder zijn de meer professionele scalpels van bijvoorbeeld X-acto. Pas op voor de scherpte van deze mesjes.

 

2. Naast een mes is een set houtvijlen nodig bij de voorbereiding. Hiermee zijn grote oneffenheden weg te werken.

 

3. Voor en tussen het spuiten van een kit is schuurpapier nodig. Dit is te krijgen in verschillende gradaties. Eén velletje grof (met bijv. het nummer 300 op de achterkant) en één fijn (1000 of 1200) zijn voldoende. Met watervast schuurpapier kan in combinatie met water een zeer glad oppervlak worden verkregen.

 

4. Bij de meeste kits moeten gaten worden aangebracht. Hiervoor kan een elektrische handboor gebruikt worden. Dit is vaak een kleine investering voor een beginnend modelbouwer. Een handbediend boorhouder of handboor is een goed alternatief. Een set spiraalboortjes met de maten 0,5; 1; 1,5 en 2 mm is bij beide boren te gebruiken.

 

5. Voor een goed resultaat zijn goede kwasten nodig. Marterharen penselen met de formaten 000, 0 en 3 zijn voldoende voor het schilderen van kleinere onderdelen. Let wel, deze kwasten gaan langer mee dan goedkopere hobby penselen.

 

6. Tegenwoordig zijn er meerdere merken modelbouwverf op de markt. Enkele bekende merken zijn Humbrol, Testors en Tamiya. Deze laatste is een acrylverf en moet voor een dekkend resultaat meerdere malen opgebracht worden.

 

7. Voor een mooi resultaat moet een kit met autolak in de juiste kleur worden gespoten. Bij een goed gesorteerde verfhandelaar zijn specifieke autokleuren te mengen. Autolak uit de spuitbus is een makkelijke en schone manier van spuiten. Het is de manier om te leren spuiten. Een airbrush geeft iets betere resultaten, maar vraagt ervaring van zijn gebruiker.

 

8. Een kit moet gedeeltelijk of geheel gelijmd worden bij de eindmontage. Een geschikte lijm hiervoor is een twee componenten lijm. Deze droogt in vijf minuten. De befaamde 10-secondenlijm kan agressief uitwerken op lak en raampjes, en is af te raden.

 

9. Voor het aanbrengen van kleinere onderdelen brengt een pincet uitkomst. Vooral de grote zijn handig. Vraag de tandarts eens naar zijn oudere gereedschap.

 

10. Kunsthars en wit-metalen kits zijn niet altijd perfect gegoten. Om die tekortkomingen op te heffen is een opvulpasta, zoals Milliput, nodig. Deze pasta kan ook gebruikt worden om modificaties op een model aan te brengen. Brede wielkasten of een andere neus zijn hier een voorbeeld van.

 

11. Bij het aanbrengen van de decals is het mogelijk dat deze niet altijd aansluiten op het model. Decal softener maakt decals soepel en verbetert de adhesie.

 

12. Verder is het handig om afplaktape te gebruiken voor het vastzetten van onderdelen tijdens het lijmen. Een aantal knijpers kan ook gebruikt worden.

 

 

4.         DE VOORBEREIDING OP HET SPUITEN

 

Voordat de carrosserie van een kit gespoten kan worden, moet deze worden voorbereid. Dit is ten dele verschillend voor een kunsthars kit in vergelijk tot een wit-metalen (WM) kit. Hier zal eerst uitgebreid de voorbereiding van een WM kit worden gegeven. Daarna volgt een aanvulling voor een kunsthars kit.

 

Bij het beginnen aan een kit is het zaak eerst goed de instructies te bestuderen. Als er onderdelen missen, kan een correcte leverancier voor de vermiste delen zorgen.

 

De onderdelen van een kit komen direct uit de gietmal. Het teveel aan materiaal is weg te snijden of te vijlen. Hierna kan met schuurpapier (300-400) een glad oppervlak worden verkregen.

Daar waar een te weinig aan materiaal is, kan met de opvulpasta worden opgevuld. Deze pasta werkt als een soort stopverf en wordt keihard. Met een vijl en het schuurpapier kan de opvulpasta na drogen worden bijgewerkt.

 

Het is in sommige gevallen handig al voor het spuiten enkele onderdelen op de carrosserie te lijmen. Voor andere onderdelen is het echter wel nodig de benodigde montagegaten te boren. Bij het boren kan de lak namelijk makkelijk beschadigen.

Als laatste voorbereiding is het gehele koetswerk met het 1200 schuurpapier of staalwol na te werken. Alle onderdelen zijn klaar voor het verven.

 

Voor een kunsthars of resin kit geldt voor een groot gedeelte het bovenstaande. Er zijn echter toch een paar punten die genoemd moeten worden.

 

Bij het gieten van de resin kits wordt iedere mal met een middel ingespoten dat het model makkelijk uit de mal doet komen. Dit middel kan opspelen tijdens het spuiten. Maak daarom een resin kit schoon in een lauw zeepwater en borstel het af met een oude tandenborstel.

 

Resin kits hebben vaak luchtbellen in de bodem van de body. Deze zitten op die plek omdat een model 'op zijn dak' wordt gegoten. Deze luchtbellen zijn ook op te vullen met de bovengenoemde opvulpasta.

 

 

5.         HET VERVEN VAN DE KIT

 

Na de voorbereidende handelingen, zoals besproken in het vorige deel van deze reeks, is het tijd het model te voorzien van de juiste kleuren.

Zoals ik al eerder schreef is een verschil met de plastic modelbouw onder andere de bouwbeschrijving. De meeste bouw­beschrijvingen van kits geven wel wat kleuren, een aantal (soms oudere) kits zijn niet voorzien van een kleurenbeschrij­ving. Voor het beste en meest gedetailleerde resultaat is een aantal (kleu­ren)foto's geen overbodige luxe. Het verzamelen van documentatie is bij het bouwen van kits dan ook vaak een nevenhobby.

 

Als het model goed voorbewerkt is, kan worden gestart met het schilderen van de kleinere onderdelen en het spuiten van de carrosserie en de grotere onderdelen.

Het is aan te raden om voor zowel de te spuiten als voor de te verven onderdelen eerst een grondverf (primer) aan te brengen. Dit verbetert de dekking (onderliggende kleuren van het mate­riaal zijn dan niet meer zichtbaar) en vooral bij het spuiten de hechting van de verf.

Primers komen meestal in een spuitbus maar zijn ook in potjes leverbaar. De betere auto/verfzaak verkoopt ze. Een aantal merken zijn Motip, Duplicolor, etc..

Voor een aantal verfsoorten (de enamels) is een primer niet noodzakelijk. Met acrylverven, die relatief dun en dus door­schijnend zijn bij een enkele laag, kan met bijvoorbeeld een metalen kit bijzondere resultaten worden bereikt door het weglaten van de primer.

 

Voor de beginnend bouwer is het raadzaam om bij de eerste kit alle onderdelen, dus ook de carrosserie te schilderen. Zijn alle andere bouwstappen na een of meer kits onder de knie, dan kan alle concentra­tie worden gericht op het spuiten.

 

Het verven van het model gebeurt met kwasten en modelbouwverf. De aanschaf van een paar goede maar duurdere marterharen kwasten kan geen kwaad. Menig goedkoper kwastje laat na ver­loop van tijd zijn haren los, en precies op de momenten dat dit het minst gewenst is. Houd de kwasten wel goed schoon. Met terpentine voor de enamels en water voor de acrylver­ven.

 

Zoals ik al aangaf zijn er twee verschillende verfsoorten: enamels en acrylverven. De betere enamel komt van Humbrol terwijl Tamiya een acrylverf op de markt brengt. Verschil in gebruik is er haast niet. Het schoonmaken van de kwasten verschilt dus en de acrylverven zijn dunner en vragen hierdoor soms om in meerdere lagen te worden aangebracht.

Voor gebruik moet iedere verf eerst flink geroerd worden (met bijv. een houten prikker). Na gebruik de potjes altijd goed afslui­ten.

 

 

6.         HET SPUITEN VAN HET MODEL

 

Het spuiten van een model kan op twee verschillende manieren gebeuren: met de spuitbus of de air-brush.

Voor de beginnend bouwer is de spuitbus een goede start. De spuitbus heeft een lage prijs en biedt de ruimte om het spuiten goed te leren. De betere auto- en verfzaken hebben een ruim assortiment kleuren. Voor Ferrari-rood is bijvoor­beeld Peuge­ot China te gebruiken. Bij een aantal zaken kunnen zelfs spuitbussen voorzien worden van een ter plekke gemengde kleur. Zo ook originele autokleuren.

Voor gebruik moet de bus goed geschud worden, hiervoor zit er een kleine knikker in de bus. Na gebruik even de bus omgekeerd houden en de spuitnozzle indrukken. Zou voorkom je dat de bus zich verstopt.

 

De air-brush is er voor de meer ervaren bouwer. Met de air-brush kunnen makkelijk thuis verschillende kleuren worden gemengd. Daar­naast is er met de air-brush een hoger kwali­teitsniveau van het spuitwerk te bereiken. Een nadeel is de hoge prijs van de brush en natuurlijk de compressor. Daarnaast moet een air-brush iedere keer schoongemaakt worden.

Voor beide spuitmethoden is het van belang bij de juiste omstandigheden te werken. Allereerst is het van belang in een aparte afsluitbare ruimte te werken. Deze ruimte moet goed te verwarmen zijn. De beste temperatuur om te spuiten is kamer­temperatuur of warmer. Zorg dat de ruimte waarin gespoten wordt niet te vochtig is en goed verlicht is.

Ideaal om in te spuiten is een spuitcabine. Deze is zelf te bouwen met een aantal houten planken en een oude keukenafzuigkap. Door de afzuiger wordt de cabine schoongehouden zodat het spuiten niet wordt gehinderd.

Het spuiten zelf is alleen te leren door het zelf te doen. Het zal de eerste keer niet meteen topresultaten opleveren, maar bij oefening zit er iedere keer weer verbetering in.

 

Een aantal tips voor het spuiten zelf zijn:

1. trek tijdens het spuiten banen langs het model;

2. spuit met mate op het model, teveel verf ineens kan leiden tot tranen van de verf;

3. bevestig het model op een plankje zodanig dat alle hoeken van het model 'geraakt' kunnen worden.

4. denk erom te spuiten in de boven geschetste omstandigheden.

 

Tot slot nog een waarschuwing. Het is raadzaam om altijd een verfmasker te gebruiken bij het spuiten, liefst met een koolstoffilter. Bij het spuiten komen gassen vrij en ook verfdeeltjes kunnen ingeademd worden. Denk dus om de gezondheid.

 

 

7.         SAMENBOUW VAN DE KIT

 

Na het verven en spuiten van de onderdelen kan begonnen worden met het afbouwen van het model. Dit wil overigens niet zeggen dat het lijmen van onderdelen pas na het verven kan beginnen. Het is zelfs vaak handiger om een aantal onderdelen reeds te verlijmen voordat er begonnen kan worden met het schilderen.

 

Het afmonteren van een kit gebeurt voor het grootste gedeelte met lijmen. Daarnaast worden vaak schroeven gebruikt om de grotere onderdelen (bijvoorbeeld de carrosserie en de bodemplaat) te monteren. Soms kunnen onderdelen worden geklemd of op een andere alternatieve methode worden bevestigd (solderen). Dit is vaak te verkiezen boven het lijmen. Er kan zo geen lijm teveel gebruikt worden!

 

De lijm die het best te gebruiken is, is de zogenaamde twee-componenten lijm. De lijm die gebruikt wordt voor plastic modellen is onbruikbaar.

Met twee-componenten lijm zijn vele materialen te verlijmen. Merken die veel te krijgen zijn en goed werken, zijn de twee-componenten lijmen van UHU en Bison. Beide merken hebben o.a tubes met een rode kleur. Deze drogen in ongeveer vijf minuten in tegenstelling tot de andere soorten. De lijm moet voor gebruik eerst vermengd worden. Hierbij moet van beide componenten een druppeltje vermengd worden met bijvoorbeeld een prikker op een stuk papier.

 

Een andere lijmsoort is de beruchte tien-seconden lijm. Dit is een lijm gebaseerd op cyano acrylaat (bent u er nog?). Een flitsende lijm die zeer snel droogt. Zelf ben ik niet erg onder de indruk van deze lijm. Het is geen sterke lijm en daarnaast droogt deze lijm snel uit zodat in de tijd één en ander los kan komen te zitten. Bovendien is het een nogal agressieve lijm die lak en transparante onderdelen makkelijk kan beschadigen. Gebruik deze lijm dan ook alleen op ongeschilderde delen die snel gehecht moeten worden. Een extra 'kraag' met de twee-componenten lijm is aan te raden.

 

Voordat er onderdelen bevestigd moeten worden is het handig de passing te controleren. Het verven heeft namelijk tot gevolg dat er een extra laag op alle onderdelen komt. Vooral autolak zet dik aan. Hierdoor kan het voorkomen dat onderdelen die eerst pasten plotseling "dikker" geworden zijn. Houd hiermee rekening bij het "droogzwemmen" of schuur of vijl plaatselijk wat verf weg.

 

Na het aanbrengen van de lijm kunnen de delen aan elkaar gebracht worden. Hierna kan het werkstuk met rust worden gelaten om te drogen. Bij bepaalde situaties is simpelweg neerleggen niet mogelijk omdat de onderdelen dan van elkaar vallen. Hierbij kunnen de delen wel vastgehouden worden, maar steeds wachten tot de lijm droog is, is ook geen opwindende bezigheid. Gebruik daarom zaken zoals plakband (afplaktape van de schilder is erg handig), knijpers, klemmen en dubbelzijdig plakband. Daarnaast is enige improvisatie vaak op zijn plaats om het werkstuk zo te krijgen dat het in alle rust, met alles op zijn plaats, kan drogen.

Let bij het lijmen goed op de hechtvlakken en de andere punten waar de onderdelen gaan raken. Deze moeten goed aansluiten en schoon zijn.

 

 

8.         DETAILLEREN VAN HET MODEL

 

Het model dat u aan het bouwen bent moet zo natuurgetrouw zijn. Dit is misschien wel het belangrijkste van deze hobby. Door de tijd heen hebben meerdere makers van kits nieuwe materialen en technieken bedacht om dit te bereiken.

 

Zo worden kits uitgebracht met decals, ofwel de stickers. Dit is bekend terrein voor de plastic bouwers. Knip deze uit en leg ze in lauw water. Na enige tijd kan de decal van het papier gehaald worden en is de decal op het model aan te brengen. Werk hierbij met een kwastje om de decal aan te brengen en gebruik tissue om teveel aan water weg te halen.

Voor de grotere decalvellen en decals voor op de banden is er het zogenaamde decalsoftener in de handel. Dit versoepelt de decal en verhoogd de hechting.

 

Al enige jaren worden kits geleverd met een of meerdere rekjes filigrain onderdelen. Deze onderdelen worden met een chemische techniek, die foto-etsen heet, gemaakt. Het effect hiervan is spectaculair en wordt daarom voor veel onderdelen gebruikt. Vooral voor Formule 1 kits is het een goede techniek. Zo worden de vleugels en de ophanging al geheel van fotogeEst materiaal gemaakt. Maar ook voor straatwagens is het een niet meer weg te denken techniek. De ruitewissers, het Ferrari woord en paardje op de grill, de spaken van het stuurwiel, maar ook de spaken van de wielen zelf. Het is zelfs zo dat de grote die-cast merken stoppen met hun te dikke plastic spaakwielen en nu overstappen op de fraaie geEste wielen.

 

 

9.         SAMENBOUW VAN DE KIT

 

Een kit wordt vaak aangeboden in een bepaalde (race)-versie. Het geeft echter een extra dimensie om eens een kit te bouwen naar een wagen die je in werkelijkheid hebt gezien. Bijvoorbeeld op straat of bij een race. Het is een extra leuke bezigheid deze ook zo exact mogelijk na te bouwen. Foto's en documentatie zijn zoals ik al eerder schreef hierbij onontbeerlijk.

 

Nummerborden maken een model in 1:43 ook helemaal identiek. Gebruik hiervoor speciaal ontwikkelde decal sets. Hiermee zijn de platen zelf samen te stellen

 

Voor het verfijnen van het dashboard zijn decalvellen met klokjes verkrijgbaar. Aangezien iedereen graag achter het stuur kruipt van een sportwagen, wordt bij een model al gauw naar die cockpit gekeken. Denk dan gelijk aan het merkje op het stuurwiel. Ook hier zijn vaak decals van te krijgen.

Bij alle modellen mogen de pedalen en de versnellingspook natuurlijk niet ontbreken.

 

Er zijn de laatste jaren meer artikelen verkrijgbaar om een diorama te bouwen. Dit is een maquette waar het model in kan komen te staan.

Zo zijn er voetjes verkrijgbaar met daarop een stuk wegdek. Dit geeft samen met het model een heel realistisch effect.

 

Daarnaast zijn ook figuren in de schaal 1:43 verkrijgbaar. Zowel coureurs, monteurs en de 'man' in de straat, of zeg maar publiek. Deze figuren zijn gegoten in wit-metaal en dienen eerst geschilderd te worden. Een apart klusje om deze te schilderen. Maar ook hier geldt: "Oefening baart...".

Met de monteurs is bijvoorbeeld een hele pitstop na te bouwen. Met moersleutels, kriks en "lollipops" inbegrepen.

Merken van deze figuren zijn: Omen, Phoenix, Asgard en Denizen.

 

Extra tips bij de afbouw:

Spuit of verf spaakwielen van een raceversie met een matte aluminium verf. Dit geeft een realistisch effect. De echte race Borrani's zijn immers niet chroom. Laat de wielmoer wel chroom.

Verf de luchtinlaten, kozijnen, bumpers en de binnenkanten van wielkasten met mat zwarte verf. Hierdoor krijgt het model diepte. Ook het contrast tussen mat zwart en de glanzende lak geeft een meer realistisch model!

Schuur de bandenprofielen met schuurpapier. Hierdoor lijken de banden gesleten.

Ook de body kan er "als gebruikt" uit komen te zien. Met bruingrijze, matte verf kan een model voorzien worden van al het vuil dat er tijdens de race op terecht is gekomen. Trek hierbij strepen in de stroomlijn. Dit geeft het effect van snelheid.

De geoefende bouwer kan de lijnen tussen de deuren, motorkap en carrosserie proberen te "zwarten". Dit lukt het beste met een fijn kwastje en verdunde verf.

 

Rest mij U veel plezier te wensen met het bouwen van uw raspaardjes in 1:43. Een aparte hobby waar je helemaal in op kunt gaan.

 

Arjan de Roos